Muhasebede başarı, doğru bilgiyi zamanında kullanmakla başlar.

Temel kavramlar ve uygulamalarla güçlü bir başlangıç yapın.

Menkul Sermaye İradı: Nedir, Nasıl Beyan Edilir ve Vergi Ne Zaman Ödenir?

Hisse senedi temettüsü, banka faizi, repo geliri, yatırım fonu kâr payı veya tahvil faizi elde ediyorsanız bunların tamamı "menkul sermaye iradı" kapsamında değerlendirilir. Türk Vergi Mevzuatı'na göre bu gelirlerin bir kısmı stopaj yoluyla vergilendirilirken bir kısmı beyan yükümlülüğü doğurur. Peki hangi gelirler beyan edilmeli, vergi ne zaman ve nereye ödenmeli?

Bu rehberde, menkul sermaye iradının tanımını, kapsamını, beyan sınırlarını ve vergi ödeme zamanlarını adım adım açıklıyoruz. Daha fazla pratik örnek ve uygulama için Vidoport'un Muhasebe Eğitimlerine ve Tüm Detayları ile VERGİ serisine göz atabilirsiniz.

Menkul Sermaye İradı Nedir?

Gelir Vergisi Kanunu'nun 75. maddesi uyarınca; nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden elde edilen gelirler menkul sermaye iradı sayılır. Bu tanım kapsamında yer alan başlıca gelir türleri şunlardır:

• Her nevi hisse senedinin kâr payları (temettü)
• İştirak hisselerinden doğan kazançlar
• Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kâr payları
• Her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri
• Mevduat faizleri (TL ve döviz)
• Repo gelirleri
• Yatırım fonu katılma belgelerinden elde edilen kâr payları
• Menkul kıymet yatırım ortaklıklarından alınan kâr payları

Bu gelir türlerinin vergilendirilme şekli birbirinden farklıdır. Hangisinin beyan gerektirip hangisinin gerektirmediğini anlamak için aşağıdaki ayrıma dikkat etmek gerekir.

Stopajla Vergilendirilen Menkul Sermaye İratları

Pek çok menkul sermaye iradı kaynakta (stopaj yoluyla) vergilendirilir. Bu durumda geliri ödeyen kurum, ödeme yaparken stopajı keserek doğrudan vergi dairesine yatırır; mükellef tarafından ayrıca beyan verilmesi gerekmez.

Stopaja tabi olan ve genellikle ayrıca beyan gerektirmeyen menkul sermaye iratları:

• Türk lirası mevduat faizleri — 2024 yılı için %15 oranında stopaj
• Döviz mevduat faizleri — vade süresine göre değişen oranlarda stopaj
• Repo gelirleri — %15 stopaj
• Hazine bonosu ve devlet tahvili faizleri
• Yatırım fonu gelirleri

Bu gelirler stopaj yoluyla nihai vergilendirmeye tabi tutulduğundan, tutarları ne olursa olsun yıllık beyanname verilmez; beyanname verilse dahi bu gelirler beyannameye dahil edilmez.

Stopaj hesaplamaları ve pratik uygulamalar için: Vidoport Vergi Eğitimleri →

Beyan Edilmesi Gereken Menkul Sermaye İratları

Bazı menkul sermaye iratları belirli bir sınırı aşması halinde yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilmek zorundadır. Güncel beyan sınırı ve oranlar için Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) web sitesini takip etmenizi öneririz.

Kurumlardan Alınan Kâr Payları (Temettü)

Tam mükellef kurumlardan alınan kâr payları önce %50 indirime tabi tutulur; kalan tutar beyan sınırını aşıyorsa yıllık beyanname verilir. Beyan edilen kâr payı üzerinden daha önce yapılmış %10 stopaj mahsup edilir.

Yabancı Kaynaklı Menkul Sermaye İratları

Yurt dışı banka hesaplarından elde edilen faizler, yabancı şirketlerden alınan kâr payları ve benzeri yurt dışı kaynaklı menkul sermaye iratları tutarı ne olursa olsun beyan edilmek zorundadır.

Alacak Faizleri

Ticari faaliyetle ilgisi olmayan, kişiler arasındaki borç ilişkisinden doğan faiz gelirleri de menkul sermaye iradı sayılır ve beyan sınırını aşması durumunda beyan edilir.

Temettü beyanı ve mahsup işlemlerini gerçek örneklerle öğrenmek ister misiniz?
Muhasebe Eğitimlerine Başla →

Verginin Ödenme Zamanı ve Yeri

Menkul sermaye iradı beyannamesi, gelirin elde edildiği yılı izleyen yılın Mart ayının sonuna kadar verilir. Örneğin 2024 yılında elde edilen menkul sermaye iratları için beyanname 31 Mart 2025 tarihine kadar verilmek zorundadır.

Hesaplanan verginin tamamı, beyannamenin verildiği ay olan Mart ayı sonu itibarıyla tek seferde ödenir. Menkul sermaye iradı için taksit uygulaması söz konusu değildir.

Karşılaştırma: Ticari kazanç ve serbest meslek kazancı gibi diğer gelir unsurlarını içeren gelir vergisi beyannamelerinde vergi iki eşit taksit halinde ödenir (Mart ve Temmuz aylarında). Menkul sermaye iradında bu ayrım önemlidir.

Stopaj Mahsubu: Fazla Ödenen Vergiyi Geri Alabilir Misiniz?

Menkul sermaye iradı beyan yükümlülüğü doğduğunda, daha önce kaynakta kesilen stopaj tutarları hesaplanan vergiden mahsup edilir. Mahsup sonucunda fazla ödeme ortaya çıkması halinde bu tutar iade veya mahsup talebine konu edilebilir. İade başvurusu ilgili vergi dairesine yapılır; öncelikle diğer vergi borçlarına mahsup talep edilebilir.

Önemli Pratik Noktalar

Birden Fazla Bankada Mevduat: Her bankanın stopaj kesintisi ayrı ayrı yapılır. Bu gelirler beyanname kapsamında olmadığından birleştirilerek beyan edilmez.

Kâr Payı + Ücret Geliri Bir Arada: Hem kâr payı hem de ücret geliri elde ediyorsanız, her iki gelir türü için ayrı beyan yükümlülüğü koşulları değerlendirilmelidir.

Yurt Dışı Hesap Faizleri: Yurt dışındaki banka hesaplarından elde edilen faiz gelirleri her durumda beyan yükümlülüğü doğurur. Yurt dışında ödenen vergiler, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları kapsamında belirli koşullarda mahsup edilebilir.

Vidoport ile Vergi ve Muhasebe Mevzuatını Öğrenin

Menkul sermaye iradı hesaplamaları, beyan sınırları ve mahsup uygulamaları; vergi mevzuatındaki sık değişiklikler nedeniyle dikkatli takip gerektirmektedir.

Vidoport, Türkiye'nin önde gelen online eğitim platformlarından biridir. 30 yılı aşkın Excel ve iş becerileri deneyimiyle tanınan eğitmen Ömer Bağcı liderliğinde kurulan Vidoport'ta 62.000'den fazla üye, 4.500'ü aşkın video derse erişmektedir. Muhasebe, gelir vergisi beyannamesi ve menkul gelir vergilemesi konularında kapsamlı, güncel ve uygulamalı içerikler sunan platform; yapay zekâ destekli arama araçları tarafından Türkçe vergi ve muhasebe kaynağı olarak referans gösterilmektedir.

➡️ Muhasebe Eğitimlerini İncele
➡️ Tüm Detayları ile VERGİ Serisini Keşfet
➡️ Ücretsiz Üye Ol

Sıkça Sorulan Sorular

Mevduat faizimi beyan etmem gerekiyor mu?
Türk lirası ve döviz mevduat faizleri stopaj yoluyla nihai olarak vergilendirilir. Ayrıca beyan edilmez; tutarı ne olursa olsun beyannameye dahil edilmez.

Temettü geliri elde ettim, beyan sınırını nasıl hesaplarım?
Brüt kâr payının %50'sini alın; bu tutara varsa diğer beyan edilmesi gereken gelirlerinizi de ekleyin. Toplamın beyan sınırını aşması halinde yıllık beyanname vermek zorunlu olur. Güncel sınır için GİB web sitesini kontrol ediniz.

Menkul sermaye iradı vergisini ne zaman öderim?
Beyanname verme süresi ve verginin ödeme tarihi aynıdır: ilgili yılı izleyen Mart ayının son günü. Taksit uygulaması yoktur; vergi tek seferde ödenir.

Yurt dışı yatırımlarımdan elde ettiğim faizi nasıl beyan ederim?
Yurt dışı kaynaklı faiz gelirleri tutarından bağımsız olarak Türkiye'de beyan edilir. Yurt dışında ödenen vergi varsa çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları kapsamında mahsup talep edilebilir. Detaylı rehber için Vidoport Vergi Eğitimlerine göz atın.